زمان تقریبی مطالعه: 3 دقیقه
 

احمدشریف سنوسی





سَنوسی، احمد شریف از بزرگان و رهبران طریقت سنوسیه لیبی در قرن چهاردهم هجری/ نوزدهم و بیستم میلادی بود.


۱ - معرفی اجمالی



وی به سال ۱۲۹۰ ق/ ۱۸۷۳ در جنوب لیبی متولد شد و فرزند محمدمهدی و نوه سیدمحمد، مؤسس سنوسیه بود و نسب آنها به حضرت علی (علیه‌السّلام) می رسید. او در تاج، در واحه کفره از توابع بُرقه سکونت گزید و پس از پدرش رهبری مبارزات ضد استعماری سنوسی‌ها و مردم مسلمان لیبی را بر عهده گرفت.

۲ - فعالیت‌های سیاسی



وی در پیوند با مراکز و رباط های سنوسی در لیبی و بعضی دیگر از کشورهای شمال آفریقا و خاورمیانه مورد توجه مردم قرار رگرفت و سنوسی‌ها تحت رهبری او نقش بسیار مهمی را در مبارزه‌سرسختانه لیه اشغال کشورشان (۱۳۲۹ ق/ ۱۹۱۱) ـ توسط ایتالیا ـ ایفا کردند. احمد شریف در واکنش نسبت به این اشغالگری و نیز در همگامی با دعوت «اتحاد اسلام» حکومت عثمانی، در محرم ۱۳۳۰ ق/ ۱۴ ژانویه ۱۹۱۲،‌ اعلامیه جهاد معروف خود را با استناد به آیات و روایات، در تحریک و تشویق مسلمانان به جهاد و قتال با دشمن صدر کرد. او جهاد را واجب کفایی دانسته که در هنگام حمله دشمن تبدیل به واجب عینی می شود؛ بنابراین ترک جهاد به معنای ترک دین است و هرکسی از شرکت در جهاد خودداری کند، کافر است.
تأثیر این حکم که بر روی یک پارچه ابریشمی نقش بسته بود، در میان مسلمانان افریقایی که فعالانه خود را برای جهاد آماده می کردند،‌اثر فراوانی گذاشت که پیامدش افزایش شمار جنگجویان بود. این اعلام جهاد به دلیل همزمان با صدور فتاوای جهاد مراجع و علمای شیعه ایران و عراق بر ضد نیروهای ایتالیایی و هجوم نیروی روس به ایران، انعکاس وسیعی در سطح جهان اسلام و دیگر نقاط داشت.
در لیبی این بسج عمومی شکست‌های سختی بر قوای ایتالیایی وارد کرد و خسارات سنگینی به بار آورد، به طوری که نیروهای اشغالگر مجبور شدند به اشغال شهرهای ساحلی بسنده کنند. فرمانده نظامی عثمانی به رغم پیمان لوزان، از سید احمد شریف خواست تا به جنگ خویش علیه نیروهای ایتالیا ادامه دهد، اما نیروهای ترک در آغاز ۱۹۱۴ پس از اختلاف با سیداحمد، مردم صحرای لیبی را در دفاع از سرزمین خود تنها گذاشتند. با این حال احمد شریف در طول جنگ جهانی اول همچنان نسبت به عثمانی وفادار ماند.

۳ - مرجعیت دینی سنوسی‌ها



در آغاز ۱۹۱۶، سراسر بخش شرقی لیبی در دست نیروهی سنوسی بود و ایتالیایی ها تنها دو شهر طرابلس و حمس را در اشغال داشتند. اما به دنبال اختلاف بین رهبران قبایل تریپولی (از قبایل لیبی) با سنوسی‌ها و بهره برداری ایتالیا از این تضاد داخلی،‌احمد شریف ناچار قدرت سیاسی خویش را به پسرعمویش محمد ادریس تفویض و خود تنها به رهبری و مرجعیت روحانی طریقه سنوسی بسنده کرد. او تا ۱۹۱۸ در لیبی ماند و سپس به استانبول رفت. پس از روی کار آمدن مصطفی کمال وی از ترکیه خارج و عازم سوریه گردید، لکن مقامات فرانسوی به او اجازه ورود به خاک سوریه را ندادند،‌لذا ناگزیر به حجاز رفت و در ۱۳۵۲ ق/ ۱۹۳۳ در همانجا درگذشت.
[۱] ﻣﺮادی، ﻣﺠﻴﺪ، جنبش های اسلامی معاصر، ص۲۲۶-۲۲۹.
[۲] المعجم العسکری الموسوعی، ج۱، ص۷۹۱.


۴ - پانویس


 
۱. ﻣﺮادی، ﻣﺠﻴﺪ، جنبش های اسلامی معاصر، ص۲۲۶-۲۲۹.
۲. المعجم العسکری الموسوعی، ج۱، ص۷۹۱.


۵ - منبع


دانشنامه های انقلاب اسلامی و تاریخ اسلام، فرهنگنامه علمای مجاهد، برگرفته از مقاله «احمدشریف سنوسی».    






آخرین نظرات
کلیه حقوق این تارنما متعلق به فرا دانشنامه ویکی بین است.